مقدمه
در دنیای مدرن اتوماسیون صنعتی، سیستمهایی مانند PLC نقش حیاتی در کنترل فرآیندهای صنعتی، ماشینآلات و خطوط تولید دارند. اگر در زمینه مهندسی برق، ابزار دقیق یا صنایع خودکار فعالیت میکنید، دانستن اینکه “PLC چیست” و چه کاربردهایی دارد، یک ضرورت است.
در این مقاله به زبان ساده و کاربردی توضیح میدهیم که PLC چیست، چگونه کار میکند، چه اجزایی دارد، و چرا در صنایع مختلف بهطور گسترده استفاده میشود.
PLC چیست؟
PLC یا Programmable Logic Controller (کنترلکننده منطقی برنامهپذیر) یک دستگاه الکترونیکی دیجیتال است که برای کنترل خودکار ماشینآلات صنعتی و فرآیندهای تولیدی طراحی شده است. این کنترلکننده، ورودیها را دریافت میکند، آنها را پردازش میکند و بر اساس برنامهای که در حافظهاش ذخیره شده، خروجیهایی را تولید میکند تا تجهیزات را کنترل کند.
چرا از PLC استفاده میشود؟
قبل از ورود PLCها، از رلههای الکترومکانیکی برای کنترل استفاده میشد. اما این روش دارای محدودیتهایی از جمله:
پیچیدگی سیمکشی
تعمیر و نگهداری سخت
زمانبر بودن در تغییر طراحی سیستم
ورود PLCها، تحول بزرگی در این زمینه ایجاد کرد. چون:
برنامهریزی مجدد آنها ساده است
نیاز به سیمکشی زیاد ندارد
فضای کمتری اشغال میکنند
سریع، دقیق و قابل اطمیناناند
اجزای اصلی یک PLC
واحد پردازش مرکزی (CPU): مغز سیستم که دستورات را اجرا میکند.
حافظه (Memory): برای ذخیره برنامه و دادهها.
ماژولهای ورودی (Input Module): دریافت سیگنال از حسگرها، کلیدها و…
ماژولهای خروجی (Output Module): ارسال سیگنال به رلهها، موتورها، ولوها و…
منبع تغذیه (Power Supply): تأمین برق مورد نیاز PLC
واسط برنامهنویسی (Programming Interface): برای نوشتن و ارسال برنامه به PLC
نحوه عملکرد PLC
فرآیند کار PLC به صورت چرخهای انجام میشود و شامل مراحل زیر است:
خواندن ورودیها
اجرای برنامه نوشتهشده
بهروزرسانی خروجیها
تکرار چرخه
این چرخه در چند میلیثانیه تکرار میشود و باعث واکنش سریع سیستم به تغییرات میگردد.
زبانهای برنامهنویسی PLC
PLCها از چند زبان برنامهنویسی پشتیبانی میکنند که معروفترین آنها عبارتاند از:
Ladder Diagram (LD): شبیه نقشه سیمکشی رلهای، پرکاربردترین زبان در ایران
Function Block Diagram (FBD)
Structured Text (ST)
Instruction List (IL)
Sequential Function Chart (SFC)
کاربرد PLC در صنعت
PLCها در صنایع مختلف برای کنترل فرآیندهای پیچیده استفاده میشوند. برخی از کاربردهای رایج:
کنترل خطوط تولید در کارخانهها
سیستمهای نقاله (Conveyor)
آسانسورها
ماشینآلات بستهبندی
تصفیهخانههای آب و فاضلاب
کنترل ترافیک و چراغهای راهنمایی
سیستمهای تهویه مطبوع (HVAC)
🔧 کلمات کلیدی سئو در این بخش: کاربرد PLC در صنعت، PLC در کارخانه، پیالسی در اتوماسیون صنعتی
مزایای استفاده از PLC
برنامهپذیری ساده
قابلیت گسترش و تغییر آسان
قابل اعتماد در محیطهای صنعتی سخت
کاهش زمان طراحی و راهاندازی
امکان ارتباط با سیستمهای دیگر (مانند HMI و SCADA)
برندهای معروف PLC در بازار
Siemens (آلمان)
Allen Bradley (آمریکا)
Mitsubishi (ژاپن)
Omron (ژاپن)
Delta (تایوان)
FATEK، ABB، Schneider Electric
✅ در ایران، PLCهای Siemens سری S7 بسیار پرطرفدار هستند.
تفاوت PLC با میکروکنترلر
| ویژگی | PLC | میکروکنترلر |
|---|---|---|
| طراحی برای | محیط صنعتی | سیستمهای الکترونیکی |
| مقاومت در برابر نویز | بسیار بالا | پایینتر |
| برنامهنویسی | سادهتر و صنعتی | پیشرفتهتر |
| هزینه | بالاتر | ارزانتر |
| کاربرد | کنترل ماشینآلات | پروژههای دانشجویی، رباتیک، اتوماسیون ساده |
نتیجهگیری
PLC یکی از کلیدیترین ابزارها در دنیای اتوماسیون صنعتی است. با درک دقیق از نحوه کار، اجزا، زبانهای برنامهنویسی و کاربردهای آن، میتوانید سیستمهای کنترلی قدرتمند، دقیق و منعطف ایجاد کنید.
در آیندهی صنایع، دانستن اینکه «PLC چیست» و چگونه باید از آن استفاده کرد، نه یک مزیت، بلکه یک ضرورت است.
بدون نظر